Thuyền giải trí là mảng đang phát triển ở Việt Nam cùng với du lịch biển và du lịch sông nước. Bài này nói về các loại và về chi phí thật.
Các loại thường gặp
Ca nô. Nhỏ, máy ngoài hoặc máy trong, chở vài người. Dùng cho đi lại ngắn, câu cá, thể thao nước.
Du thuyền máy. Có khoang sinh hoạt, thường có giường và bếp. Kích thước rất đa dạng.
Thuyền buồm. Chạy bằng sức gió, có thể kèm máy phụ. Ít phổ biến ở Việt Nam nhưng có cộng đồng riêng.
Thuyền du lịch truyền thống. Thuyền gỗ kiểu cổ dùng cho khách tham quan, phổ biến ở các vịnh và vùng sông nước.
Thuyền hai thân. Ổn định hơn, ít lắc, không gian rộng hơn so với cùng chiều dài.
Chi phí thật của việc sở hữu
Đây là phần đáng nói nhất, vì giá mua chỉ là khoản đầu tiên.
Bến đậu. Phí neo đậu tính theo chiều dài phương tiện và theo tháng hoặc năm. Ở các bến có dịch vụ tốt thì đây là khoản cố định đáng kể.
Bảo dưỡng. Lên đà định kỳ, sơn chống hà, bảo dưỡng máy, thay các chi tiết hao mòn. Khoản này tăng theo tuổi của thuyền.
Nhiên liệu. Thuyền máy tiêu thụ nhiều hơn hình dung của người quen với xe. Mức tiêu hao còn tăng mạnh khi chạy nhanh — chạy ở tốc độ vừa phải tiết kiệm hơn nhiều so với chạy hết công suất.
Bảo hiểm và đăng kiểm. Khoản cố định hằng năm.
Thuyền viên với phương tiện lớn cần người điều khiển và người phục vụ.
Thông lệ chung trong giới chơi thuyền ở nhiều nước: tổng chi phí duy trì mỗi năm thường là một tỷ lệ đáng kể so với giá trị con thuyền. Đây là con số nên ước lượng cho trường hợp cụ thể của mình trước khi mua.
Các lựa chọn thay cho việc mua
Với người dùng vài lần trong năm, sở hữu thường không phải lựa chọn hợp lý nhất.
- Thuê theo chuyến — có hoặc không kèm người lái. Phù hợp với nhu cầu thỉnh thoảng.
- Đồng sở hữu — vài người cùng mua và chia lịch sử dụng, chia chi phí.
- Gửi cho đơn vị khai thác — chủ thuyền cho phép khai thác thương mại khi mình không dùng, để bù chi phí duy trì.
- Câu lạc bộ — đóng phí thành viên và dùng thuyền chung theo lịch.
Nếu quyết định mua
Ba việc nên làm trước khi trả tiền:
- Thuê người khảo sát độc lập. Với thuyền đã qua sử dụng, đây là khoản chi đáng giá nhất — người có nghề phát hiện được các vấn đề về vỏ, máy và kết cấu mà người mua không thấy.
- Chạy thử trên nước ở điều kiện gần với cách mình sẽ dùng.
- Kiểm giấy tờ — đăng ký, đăng kiểm còn hạn, tình trạng thế chấp.
Trước khi mua, nên trả lời
Bốn câu giúp tránh mua nhầm loại:
- Sẽ đi ở vùng nước nào — sông, vịnh kín, hay ra biển hở?
- Thường đi mấy người?
- Đi trong ngày hay ngủ lại trên thuyền?
- Một năm dùng thật khoảng bao nhiêu ngày?
Câu cuối là câu quan trọng nhất, và cũng là câu người ta hay ước tính cao hơn thực tế.
Hỏi đáp nhanh
Chi phí sở hữu gồm những gì ngoài giá mua?
Bến đậu, bảo dưỡng và lên đà định kỳ, nhiên liệu, bảo hiểm và đăng kiểm, cùng thuyền viên với phương tiện lớn.
Với người dùng vài lần một năm thì nên làm gì?
Cân nhắc thuê theo chuyến, đồng sở hữu, gửi cho đơn vị khai thác, hoặc tham gia câu lạc bộ — sở hữu thường không phải lựa chọn hợp lý nhất.
Khoản chi nào đáng giá nhất khi mua thuyền cũ?
Thuê người khảo sát độc lập. Người có nghề phát hiện được các vấn đề về vỏ, máy và kết cấu mà người mua không thấy.
Câu nào người ta hay ước tính cao hơn thực tế?
Một năm dùng thật khoảng bao nhiêu ngày.
